Kastamonu’nun Daday ilçesinde sonbaharın yaklaşmasıyla köylerdeki kış hazırlıkları hızlandırıldı. Çömlekçiler köyünde yetişen elmaların toplanmasıyla başlayan yoğun mesai, kadınların imece usulü yürüttüğü çalışmalarla devam ediyor. Dalından indirilen elmalar, geleneksel yöntemlerle işlenerek kış aylarında tüketilecek pekmez, pestil, marmelat ve reçel gibi ürünlere dönüştürülüyor.
Kadınlar yalnızca elmayı değil, mevsiminde yetişen böğürtlen, kuşburnu, armut ve erik gibi meyveleri de değerlendiriyor. Hazırlanan doğal ürünler, kış sofralarında tüketilmek üzere saklanıyor.
Elmalar dalından toplanıp kazanlara giriyor
Kışlık hazırlıkların önemli bölümünü elma ürünleri oluşturuyor. Ağaçlardan toplanan elmalar önce ayıklanıp doğranıyor, ardından büyük kazanlarda pişiriliyor. Pişen elmalar süzüldükten sonra elde edilen su, odun ateşi üzerinde yeniden kaynatılarak kıvamlandırılıyor.
Çalıştığı çiftlikte pekmez yaptıklarını anlatan Mahiye Yılmaz, elma sezonuyla birlikte kışlık hazırlıklarına başladıklarını belirterek şunları söyledi:
“Çiftliğimizde pekmez yapıyoruz. Elma sezonumuz başladı. Doğal elmamız, çiftliğimizin elmalarıyla kış hazırlıklarına yavaş yavaş başladık. Ekşi elma da olabiliyor, Amasya elması da olabiliyor. Ne bulursak yapıyoruz. Elma oldu mu hepsini yapıyoruz.”
“Elmalarımızı ağacından toplayıp yapıyoruz”
Elma ekşisinin hazırlanmasının oldukça zahmetli olduğunu belirten Yılmaz, sürecin birkaç gün sürebildiğini ifade etti.
“Öncelikle elmalarımızı kesiyoruz, doğruyoruz, pişiriyoruz, süzüyoruz. Ardından süzekten süzüp kazanlarda ateşte koyultmaya başlıyoruz. Bunun yapımı biraz uzun sürüyor. Erik gibi çabuk olmuyor. Erik tez oluyor ama elmanın yapımı birkaç gün sürüyor. Elmanın azlığına, çokluğuna bağlı olarak da değişiyor. Biz iki gündür yapıyoruz, daha devamı var. Dalında elmalarımız var. Elmalarımızı ağacından toplayıp yapıyoruz. Böğürtlenden de yapıyoruz, doğal neyimiz varsa her şeyden kışlık ürünler yapıyoruz. Marmelat, reçel başta olmak üzere birçok ürün yapıyoruz.”
Kadınların imece usulü sürdürdüğü çalışmada elmaların toplanmasından doğranmasına, pişirilmesinden süzülmesine kadar her aşama geleneksel yöntemlerle gerçekleştiriliyor. Kıvamını alan ürünlerin bir bölümü şişelenirken, marmelatlar da kurutularak pestile dönüştürülüyor.
Daday’ın köylerinde günler süren bu hazırlıklar, kışlık ihtiyaçların karşılanmasının yanı sıra yıllardır yaşatılan imece ve geleneksel üretim kültürünün yeni kuşaklara aktarılmasını da sağlıyor.
