Kastamonu'nun coğrafi işaret tescilli ürünlerinden biri olan kestane balında 2026 yılı hasat dönemi başladı. Karadeniz kıyısındaki ilçelerde üreticiler kovanlardan bal sağımına başlarken, bu yıl gal arısı zararlısı ve iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle rekoltenin geçmiş yıllara göre ciddi oranda düşmesi bekleniyor.
Doğanyurt, Abana, Bozkurt, Çatalzeytin, Cide ve İnebolu başta olmak üzere birçok ilçede üretilen Kastamonu kestane balı, kendine has aroması ve sağlık açısından sunduğu faydalarla Türkiye'nin en değerli bal çeşitleri arasında yer alıyor.
Rekolte 500 tondan 100 tona geriledi
Kastamonu Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Cem Başar, 2018 yılında coğrafi işaret tescili alan Kastamonu kestane balının son yıllarda büyük kayıp yaşadığını söyledi.
Başar, 2021 yılında kentte etkisini göstermeye başlayan gal arısı zararlısı ile birlikte kestane ormanlarının zarar gördüğünü belirterek, buna iklim değişikliği ve düzensiz yağışların da eklenmesiyle üretimin her geçen yıl azaldığını ifade etti.
Geçmiş yıllarda yaklaşık 500 ton seviyesinde gerçekleşen üretimin, bu sezon 100 ton civarında kalmasının beklendiğini dile getiren Başar, üreticilerin oldukça zor bir sezon geçirdiğini kaydetti.
Kovan başına üretim 15 kilogramdan 2 kilograma düştü
Yaklaşık 750 arıcının faaliyet gösterdiği Kastamonu'da, kestane balı üretimindeki düşüş kovan başına alınan verime de yansıdı.
Geçmiş yıllarda bir kovandan 10 ila 15 kilogram arasında bal alınabilirken, son yıllarda bu miktarın 2 ila 2,5 kilogram seviyelerine kadar gerilediği belirtildi. Bazı bölgelerde ise üreticilerin hiç bal hasadı yapamadığı ifade edildi.
"Kestane çiçekleri yeniden toparlanmaya başladı"
Bozkurt ilçesinde kestane balı üretimi yapan Muzaffer Demir, son yıllarda etkili olan gal arısı ve dal kanseri nedeniyle verimin önemli ölçüde düştüğünü ancak bu yıl umut veren gelişmeler yaşandığını söyledi.
Demir, kestane ağaçlarının çiçeklenmesinde toparlanma görüldüğünü belirterek, "Arılarımız düzelmeye başladı. Kestane çiçekleri bu yıl gayet iyi durumda. Verim hâlâ düşük olsa da önümüzdeki yıllarda üretimin daha da artacağını düşünüyoruz." dedi.
Kestane balının kilogramı 3 bin 500 liradan satılıyor
Yüksek besin değeri ve apiterapi alanında da kullanılması nedeniyle yoğun ilgi gören Kastamonu kestane balı, bu yıl da yüksek fiyatıyla dikkat çekiyor.
Kastamonu Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından tavsiye edilen satış fiyatının kilogram başına 3 bin 500 lira olduğu belirtilirken, üreticiler düşük verim nedeniyle bu fiyatın maliyetleri karşılamakta dahi zorlandığını ifade ediyor.
Gal arısına karşı biyolojik mücadele sürüyor
Öte yandan Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü, kestane ormanlarını tehdit eden gal arısıyla mücadele kapsamında biyolojik yöntemlere devam ediyor.
Müdürlüğün laboratuvarlarında çoğaltılan Torymus sinensis böcekleri, kestane ağaçlarının yoğun bulunduğu ormanlık alanlara bırakılıyor. Gal arısının yumurtalarıyla beslenen bu faydalı tür sayesinde zararlının popülasyonunun azaltılması ve kestane ağaçlarının yeniden sağlıklı şekilde gelişmesi hedefleniyor.
Uzmanlar, biyolojik mücadelenin etkisini önümüzdeki yıllarda daha belirgin şekilde göstermesini beklerken, üreticiler de kestane balında yeniden eski verimli dönemlere dönmeyi umut ediyor.
