Yarıyıl tatili yaklaşınca evlerde benzer bir tablo ortaya çıkıyor, çocuklar dinlenmek istiyor, ebeveynler “hem iyi vakit geçirsin hem de faydalı olsun” diye düşünüyor. Tam da bu noktada Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi ve Yapay Zeka Çalışmaları Koordinatörü Prof. Dr. Selman Tunay Kamer’in önerisi dikkat çekiyor. Kamer’e göre tatil, sadece derslerden uzaklaşmak değil, aynı zamanda ekran yoğunluğunu azaltıp çocuğu gerçek hayata daha çok yaklaştırmak için de bir fırsat.
Kamer, tatil dönemlerinde alışkanlıkların kolayca ekrana kayabildiğini, bunun da çocukların sosyal temasını zayıflatabildiğini hatırlatıyor. Ona göre sokağın kendine özgü bir dili, kültürü ve çocuklara fark ettirmeden öğreten güçlü bir tarafı var. Mahallede birlikte oyun kurmak, paylaşmak, anlaşmak, küsmek ve yeniden barışmak bile çocuğun gelişiminde önemli bir yer tutuyor.
“Tatil” dediğimiz şey ekranı çoğaltmak olmamalı
Kamer, yarıyıl tatilinde velilere önemli görevler düştüğünü vurgularken, tatilin anlamının yer yer değiştiğine dikkat çekiyor ve şunları söylüyor:
"Tatil dinlenme anlamına gelen bir kavram ama bakıldığında sanki meşguliyetlerimizi okuldan alıp ekrana taşıyormuşuz gibi bir algı oluşmaya başladı. Özellikle günümüz dijital çağında bu böyle. Ekrana tatil döneminde ara verilmesini, bunun yerine sokağa çıkılmasını tavsiye ediyoruz çünkü sokağın kendine ait bir kültürü, bir felsefesi var."
Bu yaklaşımın merkezinde, çocuğun hem hareket etmesi hem de akranlarıyla doğal bir iletişim kurması var. Kamer’e göre sokakta oynayan çocukların koşması, gülmesi, bazen sesini yükseltmesi bile aslında bir sosyal öğrenme alanı. Çünkü çocuk, kuralları yalnızca “duyarak” değil, yaşayarak içselleştiriyor.
Sokak oyunlarının çocuklara kazandırdıkları
Prof. Dr. Kamer, geleneksel oyunların taşıdığı değerleri örneklerle anlatırken şu sözleri kullanıyor:
"Saklambaç oyunu sabretmeyi, beklemeyi öğretiyor. Körebe oyunu güvenmeyi öğretiyor. Yakan top dediğimiz oyun var, kaybetme ve kazanmanın da olabileceğini gösteriyor. İp atlama, ritim, denge ve sabrı çocuklara kazandırıyor. Bu oyunlarda çocuklar keşfederek, bizzat hayatın içinde olarak birçok kazanımı da elde etmiş oluyor. Bu kapsamda sokağa çıkmalarını, ebeveynlerin çocuklarını sokağa göndermesini kesinlikle öneriyoruz."
Kamer’in altını çizdiği bir diğer nokta da ekran başındaki oyunların çocukları daha yalnız bir alana itebilmesi. Ona göre dijital oyunlarda çocuk, kazandığında bile paylaşacak birini bulamayabiliyor, kaybettiğinde ise yeniden deneme motivasyonu bazen sağlıklı şekilde kurulamayabiliyor. Sokakta ise oyun bozulsa bile yeniden kurulur, tartışma yaşansa bile çoğu zaman bir yol bulunur.
"Ekran karşısındaki oyunlar çocukları yalnızlaştırıyor. Tek başına oynanıyor. Kazansa dahi bunu biriyle paylaşamıyor. Ya da kaybettiğinde oyunu yeniden kurmayla ilgili farklı düşünceler içine girebiliyor. Ama sokaktaki oyunlara baktığınızda burada birbirleriyle küsme, bağrışma olsa da tartışmalar olsa da oyundan çıkma da olsa oyun yeniden kuruluyor. Hayatın kendisinin olduğunu gözlemliyoruz. Çünkü hayatta da bağırışmalar, tartışmalar, yeniden kurmalar, dostlukların yeniden pekişmesi söz konusu. Dolayısıyla sokak oyunları fark ettirmeden çocuklara birçok davranışı kazandırıyor."
“Tatil ekranla değil, arkadaşlarla güzel”
Kamer, sosyal medyanın kalıcı dostluklar kurdurma konusunda zayıf kalabildiğini, oysa sokaktaki arkadaşlıkların daha güçlü bağlar oluşturduğunu dile getiriyor. “Bir düğmeyle biten” ilişkiler yerine, yüz yüze paylaşılan anların çocukta daha derin iz bıraktığını düşünüyor. Bu yüzden ailelerin tatilde çocuklarını nazikçe teşvik etmesini, hatta ev içindeki rutini buna göre düzenlemesini öneriyor.
"Sokak oyunları çok önemli. Ana fikrimiz tatil tabletle değil, oyunlarla çok güzel olmalı. Tatil ekranla değil, arkadaşlarla güzel, bu bilinci çocuklarımıza kazandırmamız lazım. Bu kapsamda ebeveynlerin, 'Hadi oğlum, kızım, sokağa çık, arkadaşlarınla oyna, bir şeyler paylaş, gerçek hayatı kavra ve öğren' önerilerinde bulunması büyük önem taşıyor. Çocuğun ilerideki fiziksel, sosyal ve psikolojik gelişimini sokak oyunları destekliyor."
