Oğuzhan Yücel, toplumda çoğu zaman “zararlı” olarak bilinen kolesterolün tek tip olmadığını belirterek, HDL’nin (iyi kolesterol) kalp sağlığı açısından hayati rol üstlendiğini söyledi.
Büyük Anadolu Samsun Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Oğuzhan Yücel, "HDL dediğimiz iyi kolesterol, damarların adeta süpürgesidir. Kalp krizine karşı sessiz ama güçlü bir koruma sağlar" dedi.
Kalp-Damar Hastalıkları Ölümlerin Yüzde 40’ını Oluşturuyor
Türkiye’de kalp ve damar hastalıklarının tüm ölümlerin yaklaşık yüzde 40’ından sorumlu olduğunu vurgulayan Yücel, düşük HDL, yüksek LDL (düşük yoğunluklu lipoprotein) kolesterol, hareketsiz yaşam ve sağlıksız beslenmenin en önemli risk faktörleri arasında yer aldığını ifade etti.
Kolesterolün hormon üretiminden hücre zarlarının yapısına, D vitamini sentezinden safra asitlerinin üretimine kadar birçok hayati görevi bulunduğunu belirten Yücel, kanda serbest dolaşamadığını ve “lipoprotein” adı verilen taşıyıcılarla taşındığını söyledi.
“LDL Kibrit, HDL Yangın Söndürme Ekibi”
LDL’nin damar duvarında birikerek damar sertliğine yol açtığını, HDL’nin ise bu birikimleri karaciğere taşıyarak temizlediğini belirten Yücel, "Tıpta buna ters kolesterol taşınımı diyoruz. Bu süreç kalp krizine karşı en önemli doğal savunma mekanizmalarından biridir. Kardiyoloji pratiğimde hastalarıma hep şunu söylerim: LDL ateşi yakan kibrit, HDL ise yangın söndürme ekibidir" diye konuştu.
HDL’nin ayrıca damar iç yüzeyindeki iltihabı azalttığını, pıhtılaşma eğilimini dengelediğini ve LDL’nin oksitlenmesini önlediğini belirten Yücel, HDL düşüklüğünün çoğu zaman belirti vermediğine dikkat çekti.
HDL Kaç Olmalı?
Yücel, erkeklerde 40 mg/dL’nin, kadınlarda ise 50 mg/dL’nin altındaki HDL seviyelerinin riskli olduğunu belirtti. 40–59 mg/dL aralığının normal, 60 mg/dL ve üzerinin ise koruyucu düzey olarak kabul edildiğini söyledi.
20 yaşından itibaren en az 5 yılda bir lipid profili testi önerildiğini belirten Yücel, 40 yaş üstü ve risk grubundaki bireylerin yılda bir kez test yaptırması gerektiğini ifade etti.
HDL Nasıl Yükseltilir?
Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersizin HDL’yi yüzde 5-10 artırabileceğini belirten Yücel, tempolu yürüyüş, yüzme ve bisikletin etkili olduğunu söyledi.
Zeytinyağı, avokado, ceviz, badem ve omega-3 açısından zengin balıkların HDL’yi desteklediğini belirten Yücel, trans yağlardan uzak durulması gerektiğini vurguladı. Sigaranın HDL’yi düşürdüğünü, bırakıldıktan birkaç hafta sonra seviyelerin yükselmeye başladığını da sözlerine ekledi.
Alkol konusunda da uyarıda bulunan Yücel, az miktarda alkolün HDL üzerinde artırıcı etkisine dair veriler olsa da bu amaçla tüketimin önerilmediğini belirtti. Kronik stresin de kolesterol dengesini bozabileceğini ifade etti.
Sık Sorulan Sorular ve Yanlış Bilinenler
Doç. Dr. Oğuzhan Yücel, kamuoyunda sıkça sorulan sorulara da şu yanıtları verdi:
"HDL’m yüksekse kalp krizi geçirmem mümkün değil mi?’ Maalesef hayır. Yüksek HDL riski azaltır ama sıfırlamaz. Tansiyon, şeker hastalığı, sigara ve genetik faktörler de büyük rol oynar. Kalp sağlığı bütünsel bir yaklaşım gerektirir.
‘Yumurta yemek kolesterolü yükseltir mi?’ Güncel bilimsel veriler, sağlıklı bireylerin günde 1-2 yumurta tüketmesinin kolesterol dengesini olumsuz etkilemediğini göstermektedir. Yumurta, aslında HDL’yi destekleyen besinler arasındadır.
‘HDL’yi ilaçla yükseltmek mümkün mü?’ Bazı ilaçlar HDL’yi yükseltebilir, ancak ilaçla yükseltilen HDL’nin yaşam tarzıyla yükselen HDL kadar koruyucu olup olmadığı hâlâ araştırılmaktadır. Doktorunuzun önerisi olmadan ilaç kullanmayın.
‘Zeytinyağı gerçekten HDL’yi yükseltir mi?’ Evet. Akdeniz tipi beslenmenin temel taşı olan zeytinyağı, içerdiği oleik asit ve polifenoller sayesinde HDL düzeyini olumlu yönde etkiler. Günlük 2-3 yemek kaşığı soğuk sıkım zeytinyağı tüketimi, kalp-damar sağlığı için güçlü kanıta dayalı bir öneridir.
‘Kolesterol testini ne sıklıkla yaptırmalıyım?’ 20 yaşından itibaren en az 5 yılda bir lipid profili önerilir. 40 yaş üstü, ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü olanlar, diyabet, tansiyon veya obezitesi bulunan kişilerin ise yılda en az bir kez test yaptırması gerekir.
‘Hastalarıma her zaman şunu hatırlatırım: Sağlıklı yaşam değişiklikleri, hiçbir ilaçla elde edemeyeceğiniz kadar geniş bir koruma ağı örer. HDL’nizi yüksek tutmak, bu ağın en kritik düğümü olabilir."
