Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatı, Türkiye’nin kültür ve tarih dünyasında derin bir üzüntü bıraktı. Yıllar boyunca yalnızca akademik çalışmalarıyla değil, tarih bilgisini geniş kitlelere ulaştıran güçlü anlatımıyla da iz bırakan Ortaylı, geride aynı zamanda kültürel hafızayı diri tutan önemli bir miras bıraktı. Onun işaret ettiği şehirler, yapılar ve tarihî eserler bugün yeniden daha dikkatli okunuyor.

Bu çerçevede, Ortaylı’nın “Bir Ömür Nasıl Yaşanır” adlı kitabında mutlaka görülmesi gereken eserler arasında Kastamonu’dan Mahmutbey Camii’ne de yer vermesi, kent adına oldukça anlamlı bir detay olarak öne çıkıyor. Türkiye’nin farklı bölgelerinden seçilen 12 şehirdeki 20 eserin yer aldığı bu listede Kastamonu’nun Mahmutbey Camii ile anılması, şehrin tarihî mirasının ne kadar güçlü bir değere sahip olduğunu açık biçimde gösteriyor.

İlber Ortaylı’nın İşaret Ettiği Kastamonu’nun Tarih Hazinesi (2)

Mahmutbey Camii’ni özel kılan nedir?

Kastamonu’nun en dikkat çekici tarihî yapılarından biri olan Mahmutbey Camii, sade görünümünün ardında son derece etkileyici bir sanat ve mimari birikim taşıyor. Ahşap işçiliğiyle öne çıkan yapı, özellikle iç mekândaki detayları, tavan süslemeleri ve geleneksel yapım anlayışıyla yüzyıllardır dikkat çekmeyi sürdürüyor. Bu yönüyle Mahmutbey Camii, yalnızca bir ibadet mekânı değil, aynı zamanda Anadolu’nun mimari hafızasını bugüne taşıyan önemli eserlerden biri olarak görülüyor.

Kasaba Köyü Mahmut Bey Camii, Kastamonu (1)

Caminin değerini artıran bir başka unsur da tarihî kimliğini büyük ölçüde koruyabilmiş olması. Bu özellik, Mahmutbey Camii’ni Kastamonu’nun sembol yapılarından biri haline getirirken, onu Türkiye’nin kültürel mirası içinde de ayrı bir konuma yerleştiriyor. Üstelik yapının 2023 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne kaydedilen Orta Çağ Anadolu’sunun Ahşap Hipostil Camileri arasında bulunması, bu değerin uluslararası ölçekte de kabul gördüğünü ortaya koyuyor.

Kastamonu'daki Unesco Mirası Mahmut Bey Camii’nde Yeni Dönem Başlıyor! 5

İlber Ortaylı’nın listesinde hangi eserler vardı?

İlber Ortaylı’nın dikkat çektiği listede 12 şehirden 20 önemli eser yer alıyor. Kastamonu’dan Mahmutbey Camii’nin de bulunduğu bu seçki şu yapılardan oluşuyor:

  1. Ayasofya / İstanbul
  2. Süleymaniye Camii / İstanbul
  3. Rüstem Paşa Camii / İstanbul
  4. Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü / İstanbul
  5. Sokullu Şehit Mehmed Paşa Camii / İstanbul
  6. Selimiye Kışlası / İstanbul
  7. İbrahim Paşa Sarayı / İstanbul
  8. İtalyan Sefarethanesi / İstanbul
  9. Mihrimah Sultan Camii / İstanbul
  10. Gazanfer Ağa Medresesi / İstanbul
  11. Birgi Çakırağa Konağı / Ödemiş, İzmir
  12. Selimiye Camii / Edirne
  13. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi / Ankara
  14. Alanya Kalesi / Alanya, Antalya
  15. İshak Paşa Sarayı / Doğubeyazıt, Ağrı
  16. Surp Haç Kilisesi / Ahdamar Adası, Van
  17. Mahmutbey Camii / Kastamonu
  18. Sultan Han / Aksaray
  19. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası / Divriği, Sivas
  20. Bergama Zeus Altarı / Bergama, İzmir, bugün Berlin’de sergileniyor

Kastamonu için anlamı daha da büyüyor

İlber Ortaylı gibi tarih bilgisi ve kültürel bakışıyla geniş saygı gören bir ismin Mahmutbey Camii’ni bu seçkinin içine dahil etmesi, Kastamonu açısından son derece kıymetli bir anlam taşıyor. Çünkü bu tercih, şehrin yalnızca yerel hafızada değil, Türkiye’nin ortak kültürel birikimi içinde de güçlü bir yere sahip olduğunu gösteriyor.

Bugün Mahmutbey Camii’ne bakıldığında sadece geçmişten kalan bir yapı görülmüyor. Aynı zamanda ustalığın, estetiğin ve kültürel sürekliliğin bir araya geldiği güçlü bir miras hissediliyor. İlber Ortaylı’nın işaret ettiği bu değer, UNESCO kaydıyla daha da görünür hale gelirken, Kastamonu’nun tarihî zenginliğini anlatan en güçlü örneklerden biri olmayı sürdürüyor.

Muhabir: Deniz Çam