Akıllı telefonlar gençlerin günlük yaşamındaki yerini korurken, sosyal medya kullanımında dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. Almanya'da 12-19 yaş grubundaki gençlerle yapılan yeni bir araştırma, sosyal medya platformlarında içerik paylaşmanın giderek geri planda kaldığını ortaya koydu. Gençler artık kendi fotoğraf ve videolarını yayımlamak yerine başkalarının paylaşımlarını takip etmeye daha fazla zaman ayırıyor.

Güneybatı Medya Pedagojisi Araştırma Birliği (MPFS) tarafından gerçekleştirilen JIM 2026 araştırması, gençlerin dijital dünyayla kurduğu ilişkiye ışık tuttu. Bin 200 gencin katıldığı çalışmada, telefon kullanımından sosyal medya tercihlerine, yapay zekâ uygulamalarından internette karşılaşılan sorunlara kadar pek çok konu ele alındı.

Gençler artık paylaşmaktan çok izlemeyi tercih ediyor

Araştırmanın öne çıkan sonuçlarından biri, sosyal medyada aktif kullanıcı oranının son yıllarda belirgin biçimde gerilemesi oldu.

TikTok'u düzenli kullanan gençlerin yüzde 60'ı platformda ağırlıklı olarak içerik izlemeyi tercih ediyor. Bu oran Instagram'da yüzde 50, Snapchat'te ise yüzde 40 olarak kaydedildi.

On yıl önceki verilerle yapılan karşılaştırma da değişimin boyutunu gösteriyor. Instagram'da paylaşım yapan veya yorum yazarak etkileşime giren aktif kullanıcıların oranı 2016 yılında yüzde 58 iken 2026'da yüzde 28'e düştü. Snapchat'te ise aynı dönemde yüzde 76 olan oran yüzde 34'e geriledi.

Telefon başında geçirilen süre dört saate yaklaştı

Gençlerin cep telefonlarıyla geçirdiği günlük ortalama süre 231 dakika, yani 3 saat 51 dakika olarak hesaplandı. Bu sürenin geçen yıla göre değişmemesi dikkat çekti.

Yaş ilerledikçe telefon kullanım süresi de artıyor. 12-13 yaş grubundaki gençler günde ortalama 170 dakika telefon kullanırken, 18-19 yaş grubunda süre 285 dakikaya ulaşıyor.

Kızların günlük telefon kullanım ortalaması 233 dakika, erkeklerin ise 229 dakika olarak belirlendi.

Mesajlaşma uygulamaları ilk sırada

Gençlerin dijital alışkanlıklarında WhatsApp gibi mesajlaşma uygulamaları yüzde 97'lik düzenli kullanım oranıyla ilk sırada bulunuyor. İnternet kullanımı yüzde 96, müzik dinleme ise yüzde 93 seviyesinde.

Sosyal medya kullanımı yüzde 80, dijital oyunlar yüzde 70 olarak ölçüldü. Netflix ve Disney Plus gibi dijital yayın platformlarının kullanım oranı ise önceki yıla göre beş puan gerileyerek yüzde 66'ya indi.

Araştırmada basılı kitapların da gençlerin hayatındaki yerini koruduğu görüldü. Okul için yapılan okumalar dışında düzenli basılı kitap okuyanların oranı yüzde 31, e-kitap okuyanların oranı ise yüzde 10 oldu.

Gençlerin yüzde 63'ü yapay zekâ kullanıyor

Araştırmada yapay zekâ uygulamalarının gençler arasında hızla yaygınlaştığı da ortaya çıktı. Katılımcıların yüzde 63'ü düzenli olarak yapay zekâdan yararlandığını belirtti.

Bu oran 14 yaş ve üzerindekilerde yüzde 70'e yaklaşırken, 12-13 yaş grubunda yüzde 45 olarak ölçüldü.

Gençler yapay zekâyı yalnızca ödev hazırlamak veya bilgi edinmek amacıyla kullanmıyor. Yapay zekâ kullanıcılarının yaklaşık dörtte biri sağlıkla ilgili sorularını sohbet botlarına yöneltirken, yüzde 15'i kişisel sorunları ve endişeleri hakkında bu uygulamalardan destek alıyor.

İnternette yanlış bilgi ve rahatsız edici içerikler de gündemde

Dijital dünyanın sunduğu imkânların yanında gençlerin karşılaştığı olumsuz deneyimler de araştırmaya yansıdı.

Katılımcıların yüzde 66'sı son bir ay içerisinde internette yanlış veya yanıltıcı bilgilerle karşılaştığını ifade etti. Yüzde 20'si istemediği halde pornografik içerik gördüğünü, yüzde 19'u tanımadığı kişilerin rahatsız edici mesajlarına maruz kaldığını belirtti. İnternet ortamında kişisel olarak hakarete uğradığını söyleyenlerin oranı ise yüzde 14 oldu.

JIM 2026 araştırması, gençlerin dijital ortamda geçirdiği sürenin yanı sıra bu zamanı nasıl değerlendirdiğinin de değiştiğini gösteriyor. Özellikle sosyal medyada izleyici konumuna geçiş ve yapay zekânın kişisel konularda kullanılmaya başlanması, gençlerin teknolojiyle ilişkisinde yeni bir döneme işaret ediyor.

Kaynak: Haber Merkezi