Emeklilik için yaşını ve sigortalılık süresini tamamlayan herkes hemen aylık almaya başlayamıyor. Sigortalının tabi olduğu mevzuata göre belirlenen prim gün sayısının da eksiksiz olması gerekiyor. Çalışma hayatına ara veren, uzun süre sigortasız kalan veya primleri düzenli yatırılmayan kişiler ise eksik günlerini nasıl tamamlayabileceklerini araştırıyor.
Sosyal güvenlik mevzuatı, belirli sürelerin sonradan borçlanılmasına ve bazı kişilerin isteğe bağlı prim ödemesine izin veriyor. Ancak bu uygulamalar, isteyen herkesin dilediği kadar prim günü satın alabileceği anlamına gelmiyor. Her yöntemin kendine özgü şartları bulunurken emeklilik tarihi, sigorta başlangıcı ve tabi olunan statü de sonucu doğrudan etkiliyor.
Çalışmadan prim günü tamamlanabilir mi?
Fiilen bir işyerinde çalışmadan prim günü kazanmanın en bilinen yolu isteğe bağlı sigorta. Türkiye’de ikamet eden, 18 yaşını dolduran ve zorunlu sigortalı çalışmayı gerektirecek bir işi bulunmayan kişiler, gerekli şartları taşımaları halinde SGK’ye başvurabiliyor.
İsteğe bağlı sigorta kapsamında ödenen süreler genel olarak Bağ-Kur, yani 4/B statüsünde değerlendiriliyor. Bu ayrıntı, emeklilik için gerekli prim sayısını ve kişinin hangi sigortalılık statüsünden emekli olacağını etkileyebiliyor. Bu nedenle ödeme yapmaya başlamadan önce mevcut hizmet dökümünün ve son yıllardaki prim dağılımının incelenmesi önem taşıyor.
2026 yılında en düşük aylık isteğe bağlı sigorta primi 10 bin 899 lira 90 kuruş olarak uygulanıyor. Prim tutarı, sigortalının belirleyeceği prime esas kazanç üzerinden hesaplanıyor.
Doğum borçlanmasıyla 2 bin 160 güne kadar prim
Kadın sigortalılar, gerekli koşulları sağlamaları durumunda sigorta başlangıcından sonraki doğumları için borçlanma yapabiliyor. Her çocuk için en fazla 720 gün olmak üzere üç çocuğa kadar toplam 2 bin 160 gün prim kazanılabiliyor.
Borçlanılacak dönemde kadın adına prim ödenmemiş olması ve çocuğun yaşaması gibi şartlar aranıyor. Doğumdan sonraki iki yıllık dönemin tamamında çalışılmamış olması da gerekmiyor. Prim yatırılmayan bölümler için gün hesabı yapılarak kısmi borçlanmaya gidilebiliyor.
Evlat edinen kadın sigortalılar ile çocuğunu evlatlık veren biyolojik anneler de mevzuatta belirlenen şartlar ve süreler çerçevesinde bu haktan yararlanabiliyor.
Doğum borçlanması çoğunlukla eksik günleri tamamlıyor. Her başvuruda sigorta başlangıcını geriye çektiği veya emeklilik yaşını düşürdüğü şeklinde değerlendirilmemesi gerekiyor.
Askerlik borçlanması emeklilik şartlarını değiştirebilir
Erkek sigortalılar, er veya erbaş olarak silah altında geçirdikleri süreler ile yedek subay okulundaki dönemlerini borçlanabiliyor. Askerlik sigorta başlangıcından sonra yapılmışsa borçlanılan günler toplam prim sayısına ekleniyor.
Askerlik hizmetinin ilk sigortalı çalışmadan önce yapılması halinde ise borçlanılan süre kadar sigorta başlangıcı geriye gidebiliyor. Bu durum, kişinin tabi olduğu emeklilik koşullarını değiştirebildiği için yalnızca prim eksiğini kapatmakla kalmayıp daha erken tarihte emeklilik hakkı da sağlayabiliyor.
Borçlanmanın tamamını yapmak zorunlu değil. Sigortalı, ihtiyacı kadar günü borçlanarak maliyetini sınırlandırabiliyor.
Yurt dışında geçen süreler hesaba katılabilir
Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılanlar, belirli yurt dışı sürelerini Türkiye’deki sosyal güvenlik hesaplarına dahil edebiliyor. Yurt dışında geçen sigortalılık ve işsizlik süreleri ile kadınların mevzuata uygun ev kadınlığı dönemleri borçlanma kapsamında değerlendirilebiliyor.
Yurt dışı borçlanmasıyla kazanılan süreler, 2019 yılında yapılan değişikliğin ardından Bağ-Kur statüsünde kabul ediliyor. Bu nedenle başvuru sahibinin Türkiye’deki önceki hizmetleri, prim sayısı ve emekli olmak istediği statü birlikte incelenmeli.
2026 yılında yurt dışı borçlanmasının günlük en düşük tutarı 495 lira 45 kuruş. Bir aylık en düşük maliyet ise 14 bin 863 lira 50 kuruşa ulaşıyor.
Dondurulan Bağ-Kur süreleri ihya edilebilir
Geçmiş yıllarda prim borçları nedeniyle Bağ-Kur hizmetleri durdurulan sigortalılar, ihya işlemiyle bu dönemleri yeniden hizmetlerine ekletebiliyor. İhya, yeni bir çalışma süresi satın almaktan farklı olarak daha önce sigortalılık kapsamında bulunduğu halde dondurulan günlerin canlandırılması anlamına geliyor.
Normal hizmet borçlanmasında ihtiyaç duyulan kadar gün için ödeme yapılabilirken ihyada, başvuruya konu dondurulmuş sürenin tamamına ilişkin borcun ödenmesi gerekebiliyor. Bu nedenle ortaya çıkacak toplam maliyet, başvuru öncesinde SGK’den öğrenilmeli.
Başka hangi süreler borçlanılabilir?
Doğum ve askerlik dışında memurların ücretsiz izin dönemleri, sigortasız yapılan avukatlık stajı, doktora veya tıpta uzmanlıkta geçen belirli süreler ile hekimlerin fahri asistanlık dönemleri de şartları karşılamaları halinde borçlanılabiliyor.
Kısmi süreli çalışanların belirli tarihten sonraki eksik günleri, grev ve lokavtta geçen dönemler, uzman ve usta öğreticilik süreleri ile kanun kapsamında yurt dışına gönderilen öğrencilerin öğrenim dönemleri de borçlanma kapsamına girebiliyor.
Borçlanılan dönem sigorta başlangıcından önceye aitse başlangıç tarihini geriye götürebilir. Sonraki bir döneme aitse çoğunlukla yalnızca toplam prim gününe eklenir.
Başvuru öncesinde emeklilik hesabı yapılmalı
Eksik primi olanların doğrudan ödeme yapması yerine öncelikle SGK hizmet dökümünü kontrol etmesi gerekiyor. Sigorta başlangıç tarihi, doğum tarihi, primlerin 4/A, 4/B ve 4/C statülerine dağılımı ile borçlanılabilecek süreler birlikte değerlendirilmeden yapılan ödeme, beklenen emeklilik avantajını sağlamayabilir.
Emeklilik şartları kişiden kişiye değiştiği için başvurudan önce SGK müdürlüklerinden yazılı hesaplama alınması veya e-Devlet üzerindeki hizmet bilgilerinin ayrıntılı biçimde incelenmesi önem taşıyor. Böylece ihtiyaç duyulan gün sayısı, ödenecek tutar ve borçlanmanın emeklilik tarihine etkisi daha net belirlenebiliyor.
