Türkiye'de 1 Temmuz'da uygulanmaya başlanan Depozito Yönetim Sistemi (DOA), geri dönüşüme katkı sağlarken İstanbul'da geçimini atık toplayarak sağlayan vatandaşların gelirini olumsuz etkiledi. Sokak toplayıcıları, pet şişelerin artık büyük oranda vatandaşlar tarafından depozito makinelerine teslim edilmesi nedeniyle günlük kazançlarının önemli ölçüde düştüğünü belirtti.
Çevre kirliliğini azaltmak ve geri dönüşümü teşvik etmek amacıyla hayata geçirilen sistem kapsamında vatandaşlar, depozitolu pet şişe ve ambalajları geri dönüşüm makinelerine teslim ederek şişe başına teşvik ödemesi alıyor. Uygulama kısa sürede yaygınlaşırken, yıllardır atık toplayıcılığı yaparak geçimini sağlayan kişiler ise gelir kaybı yaşadıklarını ifade ediyor.
"Eskiden bir saatte topluyorduk, şimdi beş gün sürüyor"
Sokak toplayıcıları, daha önce kısa sürede topladıkları pet şişelere artık ulaşmakta zorlandıklarını söyledi. Toplayıcılardan Hasan, geçmişte bir el arabasını yaklaşık bir saat içinde doldurabildiğini ancak bugün aynı miktara ulaşabilmek için günlerce sokaklarda dolaşmak zorunda kaldığını dile getirdi.
Toplayıcılar, vatandaşların pet şişeleri doğrudan depozito makinelerine götürmesi nedeniyle çöp konteynerlerinde neredeyse hiç plastik şişe kalmadığını belirtti.
Günlük kazançta ciddi düşüş
Sistemin ardından gelirlerinin azaldığını ifade eden sokak toplayıcıları, daha önce günlük yaklaşık 1000 lira kazanırken şimdi bu rakamın ortalama 600 liraya kadar gerilediğini söyledi.
Toplayıcılardan Sefer ise geçmişte apartman sakinleriyle yaptıkları anlaşmalar sayesinde düzenli olarak pet şişe topladıklarını, ancak depozito uygulamasıyla bu sistemin de sona erdiğini belirtti. Yıllardır karton, plastik ve naylonu ayrıştırarak geri dönüşüme katkı sunduklarını ifade eden Sefer, sokak toplayıcılarının da yeni sistem içerisinde değerlendirilmesini istedi.
Karton ve naylon toplamaya yöneldiler
Pet şişe bulmanın zorlaşmasının ardından birçok sokak toplayıcısı, gelir kaybını telafi edebilmek için karton, naylon ve diğer geri dönüştürülebilir atıkları toplamaya yöneldi. Ancak bu ürünlerin kilogram başına getirisinin daha düşük olması nedeniyle geçim şartlarının ağırlaştığı belirtiliyor.
Depozito Yönetim Sistemi geri dönüşüm oranlarının artırılmasını hedeflerken, uygulamanın sokak toplayıcılarının ekonomik durumuna etkisi de tartışılmaya devam ediyor.
