Motokuryelikte sayılar hızla artarken, bu alandaki çalışma düzeni de adım adım yeniden şekilleniyor. SRC belgesi zorunluluğunun ardından şimdi de esnaf motokuryelerin sosyal güvenlik primleri için yeni bir yöntem konuşuluyor. NTV'nin aktardığına göre, gündemdeki hazırlık doğrultusun 100 bini aşkın esnaf kurye, primini artık kendi takibiyle değil, çalıştığı platform üzerinden “kaynakta kesinti” sistemiyle ödeyecek.
Bu yaklaşımın temel hedefi net, primlerin düzenli yatırılmasını sağlamak ve sahadaki belirsizliği azaltmak. Özellikle farklı platformlara hizmet veren kuryelerde, gelir akışı parçalı olabildiği için prim takibi zaman zaman aksayabiliyor. Yeni yöntem, bu düğümü daha baştan çözmeyi amaçlıyor.
Kaynaktan kesinti nasıl işleyecek?
Planlanan modele göre motokuryenin kazancı ödenmeden önce prim tutarı otomatik olarak kesilecek. Yani kurye, “bu ay prim yattı mı” kaygısını daha az yaşayacak; platform üzerinden çalıştığı için ödeme kanalı aynı kalırken prim tahsilatı sisteme bağlanmış olacak. Böylece primlerin gecikmesi, birikmesi ya da tamamen aksaması ihtimali düşürülecek.
Bu yöntem, aynı zamanda kayıt dışılık riskini azaltmayı da hedefliyor. Çünkü kazanç ve prim hareketi aynı hat üzerinde ilerlediğinde, sistem daha şeffaf bir zemine oturuyor. Elbette kuryelerin net eline geçen tutar üzerinde etkisi olacağı için, kesinti oranları ve uygulama detayları yakından takip edilecek.
Platform ekonomisine daha geniş bir çerçeve geliyor
Düzenleme yalnızca motokuryelerle sınırlı görülmüyor. Yemek ve kargo dağıtımı, ulaşım, temizlik, bakım ve çevrim içi serbest işlerde algoritma üzerinden iş dağıtan firmalar için de yeni bir çerçeve hazırlanıyor. Bu çerçevede çalışanların sigorta durumu, iş güvenliği yükümlülükleri ve hukuki statüsünün daha net tanımlanması planlanıyor. Ücretlendirme ve ödeme esasları, çalışma ve dinlenme süreleri, mesleki yeterlilik ve belgelendirme gibi başlıkların da standartlaşması hedefleniyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da daha önce Çalışma Meclisi toplantısında bu alanda yeni bir düzenleme ihtiyacına dikkat çekmiş, dijital platformların mevcut iş hukuku normlarının yeniden değerlendirilmesini gerekli kıldığını belirtmişti.
Neden özellikle esnaf kuryeler?
Sahada birçok esnaf kurye, primini düzenli ödemek yerine zaman zaman “sildirme” yoluna gidebiliyor. Bu durum, küçük görünen prim yükünün sağlık hizmetlerine erişim ve emeklilik hakkı gibi büyük sonuçlar doğurmasına neden oluyor. Kaynaktan kesinti modeli, bu kopuşu engelleyip en azından asgari bir güvence zemini oluşturmayı amaçlıyor.
