Türkiye'nin şehircilik politikalarında dijital dönüşümü hızlandıracak yeni dönem için önemli bir adım atıldı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, Resmi Gazete'de yayımlandı. Beş yıllık yol haritası kapsamında trafik, atık yönetimi, belediyecilik, afet yönetimi ve çevre gibi pek çok alanda yeni akıllı şehir uygulamalarının hayata geçirilmesi planlanıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirileceğini duyurdu.
81 ilin tamamında strateji hazırlanacak
Yeni eylem planıyla birlikte Türkiye'nin 81 ilinde akıllı şehir dönüşümünün ortak bir yol haritası doğrultusunda yürütülmesi hedefleniyor.
Plan kapsamında 2026 yılının sonuna kadar tüm illerde akıllı şehir stratejileri ve yol haritalarının hazırlanması öngörülüyor. Belediyelerde akıllı şehir çalışmalarını yürütecek özel birimlerin oluşturulması ve mekansal planlamada yeni dijital yöntemlerin kullanılması da planın önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Eylem planında uygulama, izleme ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı bulunuyor.
2028'de 50 uygulama sahaya çıkacak
Akıllı şehir dönüşümünün aşamalı olarak hayata geçirilmesi planlanıyor. 2027 yılında büyükşehir belediyelerinin ardından 187 ilçe belediyesinin de sürece dahil edilmesi ve toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planlarının hazırlanması hedefleniyor.
2028 yılı itibarıyla ise en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada kullanılmaya başlanması planlanıyor.
Bu uygulamaların trafik yönetiminden atık toplama sistemlerine, enerji tasarrufundan vatandaşların belediyelerle iletişimine kadar farklı alanlarda kullanılması öngörülüyor.
Trafik ve atık yönetiminde dijital dönüşüm
Yeni sistem kapsamında şehirlerde gerçek zamanlı trafik yönetim uygulamalarının yaygınlaştırılması hedefleniyor. Böylece trafik yoğunluğunun anlık olarak takip edilmesi ve ulaşım hizmetlerinin elde edilen verilere göre yönetilmesi planlanıyor.
Atık toplama araçlarının da konteynerlerin doluluk oranlarına göre güzergah oluşturması hedefleniyor. Akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji tüketiminin azaltılması ve kaynakların daha verimli kullanılması da planın amaçları arasında bulunuyor.
Vatandaşların ise mobil uygulamalar üzerinden yaşadıkları bölgelerdeki sorunları ilgili belediye birimlerine doğrudan iletebilmesi hedefleniyor.
Afet yönetiminde erken uyarı sistemi
2030 yol haritasında afetlere hazırlık da önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarının geliştirilmesiyle şehirlerin afetlere karşı daha hazırlıklı hale getirilmesi amaçlanıyor.
Kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerinde de "Akıllı Bölgeler" yaklaşımının kullanılması planlanıyor. Yeni yaşam alanlarında enerji ve su tüketiminin sensörler aracılığıyla takip edilmesi, kayıpların hızlı şekilde tespit edilmesi ve çevre dostu çözümlerin yaygınlaştırılması hedefleniyor.
2030'da yüzde 80 yerli üretim hedefi
Eylem planının uzun vadeli hedefleri arasında akıllı şehir teknolojilerinde yerli üretimin artırılması da bulunuyor.
2030 yılına kadar akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartının oluşturulması hedefleniyor. Bunun yanı sıra sektörde faaliyet gösterecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve akıllı şehir uygulamalarının hukuki altyapısını oluşturacak Akıllı Şehir Kanunu'nun yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Ayrıca şehirlerde trafikten çevre temizliğine kadar farklı hizmetlerin tek merkezden takip edilebilmesi amacıyla Dijital Şehir Yönetim Merkezlerinin kurulması öngörülüyor.
Bakanlığın mevcut akıllı şehir çalışmalarında da şehirlerin teknolojik dönüşüm seviyelerini ölçmeye yönelik değerlendirme sistemleri bulunuyor. Yeni eyle planında bu çalışmaların geliştirilerek şehirlerin ihtiyaçlarına göre daha hedefli uygulamaların hayata geçirilmesi amaçlanıyor.
