Asgari ücrete yüzde 27’lik artışla 28 bin 75 TL seviyesinin açıklanması, doğal olarak emeklilerin de aklına aynı soruyu getirdi: “Bizim zam oranı ne olacak, en düşük emekli maaşı nereye çıkacak” Yanıt için artık çok uzun beklenmeyecek. Çünkü hesapların kilidi 5 Ocak’ta çözülüyor. O gün açıklanacak 6 aylık TÜFE verisi, SSK ve Bağ Kur emeklilerinin zam oranını netleştirecek, memur emeklileri için de enflasyon farkı tablosu tamamlanmış olacak.
Zam hesaplarında kritik tarih neden 5 Ocak
Emeklilerin önemli bir bölümü için artış, temmuz aralık dönemindeki 6 aylık enflasyon oranına göre şekilleniyor. Kasım ayı verisiyle beş aylık tablo ortaya çıktı, geriye sadece aralık enflasyonu kaldı. Bu yüzden şu an konuşulan tüm oranlar, aralık verisi gelene kadar “tahmini” olarak değerlendiriliyor. Yine de beş aylık kümülatif enflasyon üzerinden bazı alt sınırlar hesaplanabiliyor ve kulislerdeki senaryolar da bu nedenle gündemde.
Paylaşılan verilere göre beş aylık enflasyonla birlikte en düşük emekli maaşına en az yüzde 11,21 oranında artış yapılacağı hesabı öne çıkıyor. Buna göre 16 bin 881 TL olan en düşük emekli maaşı, yalnızca bu oran baz alınırsa 18 bin 773 TL seviyesine yükselmiş oluyor. Aralık enflasyonu eklendiğinde ise nihai oran değişecek ve asıl zam oranı da o gün netleşecek.
Kulislerde konuşulan 5 senaryo, oranlar ve en düşük maaş hesabı
Şu günlerde konuşulan senaryoların ortak noktası, yıl sonu enflasyon beklentilerinden yola çıkarak altı aylık enflasyon oranını tahmin etmeleri. Her senaryo, doğrudan SSK ve Bağ Kur emeklisinin alacağı zam oranını işaret ediyor.
1. Senaryo, yıllık enflasyon ortalaması yüzde 32 kabul edilirse
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’ın yıl sonu için yüzde 31 ile yüzde 33 aralığına işaret ettiği hedef bandı, ortalamada yüzde 32 varsayımıyla ele alınıyor. Bu yaklaşımda altı aylık enflasyonun yüzde 13,14 olacağı konuşuluyor. Böyle bir tabloda SSK ve Bağ Kur emeklileri maaşlarına yüzde 13,14 zam alırsa, en düşük emekli maaşı 16 bin 881 TL’den 19 bin 99 TL’ye yükseliyor.
2. Senaryo, piyasa katılımcıları anketi baz alınırsa
Merkez Bankası’nın piyasa katılımcıları anketine yansıyan yıllık enflasyon beklentisi yüzde 31,17 olarak öne çıkıyor. Bu beklentiden hareketle altı aylık enflasyonun yüzde 12,42 olacağı hesaplanıyor. Bu senaryoda en düşük emekli maaşı 18 bin 977 TL seviyesine çıkıyor.
3. Senaryo, yıl sonu enflasyonu yüzde 31 çizgisi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yıl sonu enflasyonu için yüzde 31’e işaret eden değerlendirmesi, altı aylık enflasyonun yüzde 12,28 olabileceği yorumunu beraberinde getiriyor. Bu oranla en düşük emekli maaşı 16 bin 881 TL’den 18 bin 953 TL’ye yükselmiş oluyor.
4. Senaryo, yıllık enflasyon yüzde 30 kabul edilirse
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın yıl sonu için yüzde 30 enflasyon beklentisine vurgu yaptığı değerlendirme üzerinden gidildiğinde, altı aylık enflasyonun yüzde 11,42 olacağı senaryosu masaya geliyor. Bu hesapla en düşük emekli maaşı 18 bin 808 TL seviyesine çıkıyor.
5. Senaryo, aralık ayı enflasyon beklentileri aralığı
AA Finans’ın aralık ayı enflasyon beklenti anketinde ekonomistlerin aylık enflasyon tahmini ortalamasının yüzde 0,96 olduğu, beklentilerin ise yüzde 0,55 ile yüzde 1,24 aralığında değiştiği aktarılıyor. Ortalama beklentiye göre yıllık enflasyonun aralıkta yüzde 31’e gerileyeceği öngörüsü de dile getiriliyor. Bu çerçevede altı aylık enflasyonun yine yüzde 12,28 civarında olacağı ve en düşük emekli maaşının 18 bin 953 TL’ye çıkacağı hesabı gündeme geliyor. Aynı senaryonun alt ve üst bandında ise toplam zam oranının yüzde 11,81 ile yüzde 12,58 arasında değişebileceği konuşuluyor. Bu aralığa göre en düşük emekli maaşı en az 18 bin 874 lira 65 kuruş, en çok 19 bin 4 lira 63 kuruş olarak telaffuz ediliyor.
Peki en düşük emekli maaşı için ne anlama geliyor?
Oranlar yan yana konulduğunda, senaryoların büyük kısmı en düşük maaşın 18 bin 800 TL ile 19 bin 100 TL bandına yaklaşabileceğini gösteriyor. Burada asıl belirleyici, aralık ayı enflasyonunun hangi noktada geleceği. Bir başka önemli nokta da şu: En düşük emekli maaşı, zaman zaman yalnızca enflasyon oranıyla değil, ayrıca yapılabilecek düzenleme ve taban maaş güncellemesiyle de farklı bir seviyeye taşınabiliyor. Bu nedenle 5 Ocak sonrası sadece zam oranı değil, “en düşük maaş” için ayrıca bir adım gelir mi sorusu da gündemde kalmaya devam ediyor.
