Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), son yıllarda kamuoyunda yoğun şekilde tartışılan emekli maaşları arasındaki farklara ilişkin kapsamlı bir rapor yayımladı. Raporda, aynı prim gün sayısına ve aynı kazanca sahip sigortalıların, yalnızca emeklilik başvurusunu yaptıkları yıla bağlı olarak yüzde 30’a varan maaş farklarıyla karşı karşıya kaldığı tespit edildi. Bu durumun sosyal güvenlik sisteminde ciddi bir adalet sorunu yarattığına dikkat çekildi.
Güncelleme Katsayısı Maaşları Belirliyor
KDK’nın incelemesine göre, emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan güncelleme katsayısı, başvuru yapılan yılın enflasyon ve büyüme oranlarına göre değişiklik gösteriyor. Özellikle 2024 ve 2025 yıllarında emeklilik dilekçesi verenler arasında bu farkın belirgin hâle geldiği vurgulandı. Aynı şartlara sahip iki sigortalıdan birinin, sadece farklı yılda başvuru yapması nedeniyle daha düşük maaş alması, sistemdeki yapısal sorunu gözler önüne serdi.
Raporda, yüksek enflasyon dönemlerini izleyen düşük enflasyonlu yıllarda emekli olanların daha dezavantajlı konuma düştüğü belirtildi. Bu çerçevede, 2026 yılında bağlanacak emekli aylıklarının da 2025’e kıyasla daha düşük seviyede kalabileceği öngörüsüne yer verildi.
Adalet Algısı Zedeleniyor
KDK, emekli maaşları arasındaki bu farkların yalnızca bireysel mağduriyetlere yol açmadığını, aynı zamanda sosyal güvenlik sistemine duyulan güveni de sarstığını ifade etti. Raporda, mevcut uygulamanın uzun vadede kalıcı eşitsizlikler doğurabileceği belirtilerek, mevzuatta düzenleme yapılması gerektiği çağrısı yapıldı.
Daha adil, istikrarlı ve öngörülebilir bir emeklilik sisteminin; hem sigortalıların hak kayıplarını önleyeceği hem de sistemin sürdürülebilirliğini güçlendireceği vurgulandı.
Emeklilik Zamanlaması Ön Plana Çıktı
Raporda dikkat çeken bir diğer tespit ise sigortalıların emeklilik tercihlerinin değişmesi oldu. Maaş kaybı yaşamak istemeyen birçok kişinin, çalışma süresini değil katsayı avantajını esas alarak emeklilik başvurusunu zamanladığı ifade edildi. Bu durumun Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) üzerinde ciddi bir idari yük oluşturduğu belirtildi.
KDK ayrıca, bu karmaşık yapının erken emeklilik eğilimini artırabileceği, prim gelirlerini azaltabileceği ve emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenleri kayıt dışı istihdama yöneltebileceği uyarısında bulundu.
